เนื่องด้วยสถานะของทองคำสมัยก่อนกับปัจจุบันต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยใน 2 ทศวรรษหลังสุดถูกเปลี่ยนสภาพจากสินทรัพย์ที่เคยถูกใช้เป็นเครื่องสะสมมูลค่า มาเป็นสินทรัพย์ที่ถูกใช้เพื่อการลงทุนและเก็งกำไรมากขึ้น รวมถึงธนาคารกลางต่างๆ ก็เริ่มหันมาใช้ทองคำเป็นส่วนหนึ่งของทุนสำรองระหว่างประเทศอีกครั้ง ผมจึงขอพิจารณาเฉพาะข้อมูลในช่วงเวลาดังกล่าว ซึ่งปรากฏว่ามีสงครามใหญ่ๆ เกิดขึ้น 2 ครั้ง คือ สงครามอัฟกานิสถานในปี 2001 (7 ต.ค.2001) และสงครามอิรักในปี 2003 (20 มี.ค.2003) โดยผมจะพิจารณาผลกระทบที่มีต่อราคาทองคำจากการสังเกตรูปแบบการเคลื่อนไหวของราคาอย่างง่าย ทั้งในช่วงก่อนและหลังวันประกาศสงคราม 5-15 วันทำการ ซึ่งน่าจะเป็นช่วงที่ประเด็นเหล่านี้ถูกหยิบยกมาเป็น Theme ในการผลักดันราคาทองคำมากที่สุดแล้ว

พบว่า ตอนเกิดสงครามอัฟกานิสถาน ราคาทองคำแทบไม่ปรับตัวเพิ่มขึ้นในช่วงก่อนประกาศสงคราม แถมยังปรับตัวลงหลังจากประกาศสงครามแล้วด้วย โดยหากนักลงทุนซื้อถือคำก่อนวันประกาศสงคราม 15 วันทำการ จะได้ผลตอบแทน 0.7% และถ้าซื้อก่อน 10 วันทำการ จะได้ผลตอบแทน 0.6% ส่วนถ้าซื้อก่อนเพียง 5 วันทำการ จะได้ผลตอบแทน -0.2% ซึ่งในโลกแห่งความเป็นจริงเราไม่มีทางทราบล่วงหน้าว่าสหรัฐฯ จะประกาศสงครามวันไหน จะพอคาดเดาได้บ้างก็เมื่อเหลือเวลาอีกเพียง ไม่กี่วันที่สหรัฐฯจะเข้าโจมตี ซึ่งตอนนั้นอาจเห็นปฏิกิริยาบางอย่างจากผู้นำสหรัฐฯ ในการออกมาแสดงท่าทีที่แข็งกร้าวมากขึ้น เพราะฉะนั้น การซื้อในช่วงก่อนเกิดสงคราม 10-15 วันทำการจึงมีโอกาสที่จะเกิดต่ำมาก ขณะที่ การซื้อล่วงหน้าเพียง 5 วันทำการ ซึ่งถือว่ามีโอกาสจะเกิดมากที่สุดกลับให้ผลตอบแทนไม่ดีนัก ข้อสรุปเบื้องต้น จึงไม่สามารถยืนยันได้ว่าราคาทองคำจะปรับตัวเพิ่มขึ้นทุกครั้งที่มีกลิ่นอายว่าจะเกิดสงคราม

ส่วนการเคลื่อนไหวของราคาทองคำหลังสหรัฐฯ ประกาศสงครามกับอัฟกานิสถานไปแล้ว พบว่า ราคาทองคำกลับอ่อนตัวลง 3.0% ในช่วง 5 วันทำการหลังประกาศ, อ่อนตัวลง 5.3% ในช่วง 10 วันทำการหลังประกาศ, และอ่อนตัวลง 4.1% ในช่วง 15 วันทำการหลังประกาศ โดยหากพิจารณาต่อเนื่องไปว่าราคาจะไปฟื้นกลับหรือเริ่มให้ผลตอบแทนที่เป็นบวกได้เดือนไหน พบว่า ต้องรอหลังจากวันประกาศสงครามไปแล้วถึง 4 เดือน กว่าจะได้ผลตอบแทนเป็นบวก 4.3% ซึ่งปัจจัยหนุนราคา ที่แท้จริงในตอนนั้นอาจเป็นปัจจัยอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับภาวะสงครามเลยก็ได้ ข้อสรุปเบื้องต้น จึงไม่สามารถยืนยันได้ว่าราคาทองคำจะปรับตัวเพิ่มขึ้นทุกครั้งหลังจากประกาศ สงครามเช่นกัน

ขณะที่ข้อสังเกตการเคลื่อนไหวของราคาทองคำในช่วงเกิดสงครามอิรักก็ให้ผลสรุปเช่นเดียวกับอัฟกานิสถานคือ ช่วงก่อนเกิดสงคราม 15 วันทำการ ราคาทองคำปรับตัวลง 3.5%, ก่อนเกิดสงคราม 10 วันทำการ ราคาทองคำปรับตัวลง -6.6%, และก่อนเกิดสงคราม 5 วันทำการ ราคาทองคำปรับตัวลง -0.4% โดยถ้าหากนักลงทุนอยากได้กำไรจากการซื้อทองคำเพื่อเก็งว่าจะเกิดสงครามอิรัก ต้องซื้อดักล่วงหน้าถึง 4 เดือนจึงจะได้ผลตอบแทนเป็นบวก 4.9% ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ยากมาก เพราะแทบเป็นไปได้ไม่ได้เลยที่นักลงทุนจะรู้ข้อมูลหรือคาดเดาได้ว่าจะเกิดสงครามในอีก 4-5 เดือนข้างหน้า จึงสรุปได้ในเบื้องต้นว่า กลิ่นอายที่จะเกิดสงครามในอนาคตอันใกล้ไม่สามารถหนุนให้ราคาทองคำปรับตัวเพิ่มขึ้นได้

ส่วนการเคลื่อนไหวของราคาทองคำหลังสหรัฐฯประกาศสงครามกับอิรักไปแล้ว พบว่า ราคาทองคำกลับอ่อนตัวลง 1.2% ในช่วง 5 วันทำการหลังประกาศ, อ่อนตัวลง 2.3% ในช่วง 10 วันทำการหลังประกาศ, และอ่อนตัวลง 1.9% ในช่วง 15 วันทำการหลังประกาศ โดยราคาจะไปฟื้นกลับหรือเริ่มให้ผลตอบแทนที่เป็นบวกได้หลังจากประกาศไปแล้ว 1 เดือนที่ผลตอบแทนราว 0.2% ซึ่งถือว่าน้อยมาก และแท้จริงแล้วอาจไม่ได้เป็นประเด็นสงครามที่หนุนให้ราคาทองคำปรับตัวเพิ่มขึ้น ข้อสรุปเบื้องต้น จึงยิ่งตอกย้ำว่าราคาทองคำมักอ่อนตัวลงหลังประกาศสงคราม (Sell on fact)